Website họ Nguyễn Việt Nam - Nơi mọi người trong họ tộc sum vầy

Nội dung:

Những đánh giá về cụ Thiều Chửu Nguyễn Hữu Kha

Nguyễn Lang trong Việt Nam Phật giáo sử luận (Nhà xuất bản Lá Bối, 1985) đã đánh giá "các bản dịch của cụ rất đặc sắc, đọc rất êm tai, nghĩa lý khá rõ ràng", nhất là văn trong Khóa Hư "là văn biền ngẫu rất khó dịch".

Nhà văn Nguyên Ngọc viết: “Cụ Thiều Chửu theo đạo Phật với động cơ vì dân; cụ viết bằng chữ hoa câu “Phải tận hiếu với nhân dân. Nhân dân là cha mẹ bao kiếp, là chư Phật vị lai” ngay trang đầu sách “Con đường học Phật ở thế kỷ thứ XX”; cụ coi nhân dân là lực lượng duy nhất có thể cải tạo thứ Phật Giáo đã bị tha hóa, và họ chỉ có thể làm được việc đó khi Tăng sĩ trả chùa cho dân…. Ngày nay nhìn lại, thật đáng kinh ngạc về tư tưởng sâu sắc và mạnh mẽ đến dường ấy của cụ về nhân dân. Đó là một tư tưởng xã hội có tầm cao rất đáng để chúng ta chiêm nghiệm… Tính thời sự của nó hầu như vẫn còn nguyên”.

Minh Chi trong bài "Tưởng niệm cụ Thiều Chửu Nguyễn Hữu Kha" (Tạp chí Xưa và nay số 116, tháng 5-2002) có nhận xét về cụ Thiều Chửu khi ở chùa Quán Sứ trong những năm 1942-46: "cụ Thiều Chửu bao giờ cũng lầm lì, ít nói, mặc quần áo nâu và đi guốc mộc như một bác dân quê", "không dễ hòa mình vào sinh hoạt chung ở chùa Quán Sứ, sinh hoạt của tăng sĩ cũng như cư sĩ". Cụ không những ăn chay trường với mâm cơm không có gì mà còn ngày chỉ ăn một bữa trước giờ ngọ như các sư Nam tông. (https://vi.wikipedia.org/)

Trang https://nghiencuuquocte.org/2019/05/02 đã viết: Trong Đạo Phật có lẽ Bồ Tát là những vị Phật gần dân nhất, “con người” nhất, Từ Bồ Tát thường được dùng để gọi những người có lòng nhân ái vị tha như trời biển. Vị Bồ Tát ấy là cư sĩ Nguyễn Hữu Kha.

Học giả-thiền sư nổi tiếng thế giới Thích Nhất Hạnh (tức Nguyễn Lang, 1926-) nhận xét: “Thiều Chửu là một cây bút rất vững chãi và sâu sắc; căn bản Hán văn của cụ rất vững; văn Khóa Hư là văn biền ngẫu rất khó dịch nhưng bản dịch của cụ rất đặc sắc, đọc êm tai, nghĩa lý khá rõ ràng”

Nhà thơ Đinh Công Vĩ hết lời ca ngợi trong bài “Cư sĩ Thiều Chửu với cả một trời thơ”.

Học giả Lê Mạnh Thát nói: “Những người Việt học Hán văn không thể không cúi đầu tri ân công trình văn hóa bất hủ này“.

Website “Thư viện Hoa Sen” đánh giá đây là bộ sách tiêu chuẩn về từ Hán-Việt cho nhiều thế hệ người Việt Nam từ hơn 60 năm qua. Về sau, sách được một số người Việt ở nước ngoài biên soạn thành “Tự điển Hán Việt Thiều Chửu điện tử” và phổ biến miễn phí trên mạng Internet.

Nhà giáo nhân dân, anh hùng lao động Đặng Vũ Khiêu gọi cụ là “Nửa kiếp trầm luân” là con người chân chính, nhà trí thức lớn của dân tộc, và kính tặng đôi câu đối tự tay viết: “Nửa kiếp trầm luân, bác cổ thông kim, lòng bốn bể; Trăm năm phù thế, cứu dân báo quốc, phép muôn đời”.

Tiến sĩ Nguyễn Quốc Tuấn (Viện Nghiên cứu Tôn giáo Việt Nam) viết “Cụ Thiều Chửu là nhân vật Phật giáo xuất chúng thế kỷ XX”.

Đại đức Thích Đồng Bổn ca ngợi cụ là “bậc Nho sĩ, Đại sĩ, Chí sĩ, rạng danh Tiết sĩ”.

Sách “Tiểu sử danh tăng Việt Nam thế kỷ XX” tập I viết: Thiều Chửu là “một Phật Tử xứng đáng tiêu biểu cho hàng cư sĩ trong đạo Phật có công lớn trong lịch sử chấn hưng Phật Giáo miền Bắc và hơn nữa, xứng đáng là gương mẫu tiêu biểu cho sự trọng thị một nhân cách khiêm ái từ hoà của người con Phật”.

Web https://thuvienhoasen.org trong tác phẩm “Thiều Chửu Nguyễn Hữu Kha (1902 - 1954)” đã viết: “Tên tuổi của cụ đã trở thành bất hủ với bộ Tự điển Hán - Việt Thiều Chửu. Những người Việt học Hán văn không thể không cúi đầu tri ân công trình văn hóa bất hủ mà Cụ đã để lại cho đời. Ngoài bộ Tự điển Hán – Việt Thiều Chửu. Cụ là nhà trí thức yêu nước thực sự, yêu nước một cách chân thành, thiết tha đến nỗi quên đi hạnh phúc cá nhân của mình. Chính lòng yêu nước chân thành đó đã đổ lên đầu Cụ bao nhiêu nỗi oan để cuối cùng Cụ phải chọn cái chết vì nước, vì dân. Đó là hạnh nguyện của Bồ tát. Chỉ có Bồ tát mới làm được như vậy. Chỉ có Bồ tát mới chấp nhận cái chết một cách nhẹ nhàng, không oán hận, không cầu minh oan, chỉ mong sao lợi ích muôn người. Cụ là một người tuy đã đi vào cõi vĩnh hằng hơn nửa thể kỷ nhưng vẫn được nhiều người nhớ tới bởi những gì cụ đã dâng hiến cho đời”.

Web https://www.phattuvietnam.net/: Trong bài “Cụ Thiều Chửu Nguyễn Hữu Kha nhà văn hóa – nhà yêu nước” có đoạn viết: Cụ được đánh giá như là bó chổi bằng lau sậy. Tự ví mình như một vật bé mọn nhưng có ích cho đời. Trong Phật giáo còn có điển tích “bó lau sậy vượt sông”, nói về sự tích Ngài Đạt Ma đã dùng một bó lau đứng lên, dùng thần thông để vượt sông Trường Giang khi về Tây Trúc. Cụ là một nhà Phật học uyên bác, tinh tấn rất nhân văn và hiện đại, một bậc trí thức nêu cao tinh thần tự học, một nhà giáo nhân ái, khiêm nhường mẫu mực và sáng tạo. Sẽ sống mãi trong tâm trí chúng ta, cụ là tấm gương lớn.

Học giả Vũ Tuân Sán một nhà nghiên cứu Hán học cao niên đã viết: “Lòng yêu nước kết hợp với quyết tâm “hoằng pháp lợi sinh” đã khiến cư sĩ Thiều Chửu có một cuộc đời kiên nghị và thanh cao hiếm thấy: một nhà trí thức uyên bác chưa từng ngồi trên ghế nhà trường, hoàn toàn do công phu tự học, một nhà hoạt động xã hội không mệt mỏi cứu giúp đồng bào trong cơn hoạn nạn hiểm nghèo bậc nhất, người có óc tổ chức, duy trì sự sinh sống và hoạt động có nền nếp của một cộng đồng … người chỉ huy có sức thuyết phục bằng cuộc sống gương mẫu, bằng tình thương yêu khoan hồng chân thành. Bận rộn trăm công nghìn việc vẫn giành thời gian học tập, tu dưỡng dịch thuật trước tác phục vụ lý tưởng của mình. Có thể coi, cư sĩ Thiều Chửu "là một hiện tượng khá đặc biệt trong giới trí thức ở thế kỷ XX, một người sống cuộc đời thanh cao, hoàn toàn vì lý tưởng".

Từ điển văn học (Bộ mới) nhận định: “Cư sĩ Thiều Chửu Nguyễn Hữu Kha đã có những đóng góp quan trọng làm phong phú thêm cho kho tàng thư tịch Phật giáo và nền văn hóa dân tộc”.

Cụ đã trở thành Nhà Văn hóa Việt Nam, lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh của cụ do tạp chí Xưa & Nay, Hội khoa học Lịch sử Việt Nam và tạp chí Tia Sáng, Bộ Khoa học - Công nghệ và Môi trường đã được tổ chức ngày 21 tháng 6 năm 2002 tại Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội.

Hà Nội, ngày 31/7/2023

Ts. Nguyễn Văn Kiệm

Tài liệu tham khảo

1. https://vi.wikipedia.org/

2. https://nghiencuuquocte.org/2019/05/02

3. Việt Nam Phật giáo sử luận. Nhà xuất bản Lá Bối, 1985

4. Tưởng niệm cụ Thiều Chửu Nguyễn Hữu Kha. Tạp chí Xưa và nay số 116, tháng 5-2002

5. Website https://thuvienhoasen.org.

6. Web https://www.phattuvietnam.net/

7. https://giacngo.vn

8. https://www.daophatngaynay.com/

 

Trích nguồn: HỌ NGUYỄN VIỆT NAM