Website họ Nguyễn Việt Nam - Nơi mọi người trong họ tộc sum vầy

NHỮNG TẤM GƯƠNG LIÊM CHÍNH CỦA CÁC VUA QUAN QUA CÁC THỜI ĐẠI Ở VIỆT NAM (Bài 3)

Ngày đăng: 13/07/2026
Tóm tắt:

NHỮNG TẤM GƯƠNG LIÊM CHÍNH CỦA CÁC VUA QUAN QUA CÁC THỜI ĐẠI Ở VIỆT NAM (Bài 3)

Nội dung:

Bài ba

III. Những vua, quan liêm chính trong thời đại nhà Lê sơ

Nếu thời nhà Đinh là giai đoạn sơ khai mang tính chất định quốc, thì thời Lê Sơ (1428 – 1527) được coi là thời kỳ hoàng kim của chế độ phong kiến Việt Nam. Đây là giai đoạn Nho giáo phát triển mạnh mẽ, kỷ cương triều chính được thắt chặt, và đặc biệt sản sinh ra một thế hệ quan lại liêm khiết, chính trực bậc nhất trong lịch sử.

Dưới đây là những tấm gương liêm chính tiêu biểu nhất thời Lê Sơ:

3. 1. Nhập tịch hành khiển Nguyễn Trãi (1380 – 1442)

Không chỉ là một anh hùng dân tộc, một nhà văn hóa kiệt xuất, Nguyễn Trãi còn là biểu tượng lớn về sự liêm khiết và lòng yêu nước thương dân.

Lối sống thanh bạch: Sau khi cùng Lê Lợi bình định thiên hạ, giữ chức vụ cao trong triều đình, Nguyễn Trãi không hề màng đến vinh hoa phú quý cá nhân. Khi lui về ở ẩn tại Côn Sơn, ông sống một cuộc đời giản dị như một lão nông thực thụ: "Góc quanh gian lều cỏ, ngày tháng thảnh thơi".

Suốt đời vì dân: Ông luôn răn dạy quan lại phải giữ lòng trong sạch, không được đục khoét của dân. Câu nói nổi tiếng của ông trong Bình Ngô Đại Cáo: "Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân" chính là kim chỉ nam cho cả cuộc đời liêm chính của ông.

3. 2. Lịch quan Trịnh Khả (1399 – 1451)

Là một trong những công thần khai quốc từ triều Lam Sơn, Trịnh Khả nổi tiếng là người ngay thẳng, cương trực và vô cùng thanh liêm.

Thẳng thắn sửa sai: Là vị tướng nắm binh quyền lớn, ông không bao giờ bao che cho cái xấu. Ông sẵn sàng can gián vua, hễ thấy quan lại nào có hành vi tham nhũng, hà hiếp dân chúng là ông lập tức vạch trần mà không sợ mếch lòng hay bị trả thù.

Gia cảnh bần hàn: Dù làm đến chức Thái tể (tương đương Thủ tướng), đứng đầu trăm quan, nhưng khi ông mất, người nhà kiểm tra tài sản thì trong nhà không có gì đáng giá ngoài mấy bộ quần áo cũ và sách vở. Vua Lê Nhân Tông thương tình đã phải ban tiền bạc để lo liệu ma chay cho ông.

3. 3. Trạng nguyên Vũ Tuấn Chiêu

Sống dưới thời vua Lê Thánh Tông – thời kỳ đỉnh cao của luật pháp chống tham nhũng (Luật Hồng Đức). Vũ Tuấn Chiêu sau khi đỗ Trạng nguyên được bổ nhiệm làm quan trong triều.

Khước từ mọi bổng lộc bất chính: Ông nổi tiếng với nguyên tắc sống cực kỳ nghiêm khắc với bản thân. Có câu chuyện kể rằng, người thân mang quà cáp đến nhờ vả việc công, ông đều thẳng thừng từ chối và đuổi về. Ông cho rằng ăn một đồng xu bất chính của dân là tự bôi bẩn thanh danh của một kẻ sĩ.

Ông giữ nếp sống đạm bạc, ăn cơm rau, mặc áo vải suốt thời gian làm quan khiến người dân vô cùng kính trọng và gọi ông là "Lão bộc thanh liêm".

3. 4. Đô ngự sử Nguyễn Đình Mỹ

Dưới thời Lê Thánh Tông, Ngự sử đài là cơ quan chuyên giám sát, hạch tội các quan lại tham nhũng, và Nguyễn Đình Mỹ là người đứng đầu cơ quan này.

"Thanh gươm" chống tham nhũng: Ông là người chấp pháp vô tư, công bằng đến mức tột cùng. Bất kể là hoàng thân quốc thích hay công thần có công lao lớn, hễ phạm tội tham ô, hối lộ hay sách nhiễu dân chúng, Nguyễn Đình Mỹ đều dâng sớ luận tội trước vua mà không hề kiêng nể.

Chính sự liêm chính, không khuất phục trước quyền lực của ông đã giúp triều đại Lê Thánh Tông giữ được kỷ cương phép nước vô cùng nghiêm minh, khiến quan lại cấp dưới "sợ hãi không dám tham nhũng".

Điểm chung của các bậc hiền triết thời Lê Sơ: Họ coi chữ "Liêm" (trong sạch) và chữ "Chính" (ngay thẳng) là sinh mệnh của người làm quan. Họ chứng minh rằng quyền lực cao nhất không phải dùng để vinh thân phì gia, mà là công cụ để mang lại thái bình, ấm no cho trăm họ.

Hà Nội, ngày 13/7/2026

Người sưu tầm

Ts. Nguyễn văn Kiệm – Chủ tịch HĐHNVN

Trích nguồn: HỌ NGUYỄN VIỆT NAM