Website họ Nguyễn Việt Nam - Nơi mọi người trong họ tộc sum vầy

HỘI ĐỒNG HỌ NGUYỄN VIỆT NAM NHỮNG ĐIỀU TÂM SỰ VU LAN VÀ NGÀY LỄ XÁ TỘI VONG NHÂN (RẰM THÁNG BẢY)

Ngày đăng: 15/08/2026
Tóm tắt:

HỘI ĐỒNG HỌ NGUYỄN VIỆT NAM NHỮNG ĐIỀU TÂM SỰ

VU LAN VÀ NGÀY LỄ XÁ TỘI VONG NHÂN (RẰM THÁNG BẢY)

Nội dung:

VU LAN VÀ NGÀY LỄ XÁ TỘI VONG NHÂN (RẰM THÁNG BẢY)

Lễ Vu Lan là một trong những đại lễ quan trọng nhất của Phật giáo (đặc biệt là truyền thống Đại thừa). Lễ này diễn ra trùng với Tết Trung Nguyên trong văn hóa Á Đông và ngày Xá tội vong nhân Rằm tháng Bảy theo tín ngưỡng dân gian.

 Theo quan niệm dân gian, đây là thời điểm cửa ngục được mở, các vong linh được ân xá. Bên cạnh việc tưởng nhớ gia tiên, người dân còn thực hiện lễ cúng cô hồn để cứu độ những vong linh bơ vơ, không nơi nương tựa, đồng thời cầu mong cho mọi chúng sinh ở cõi âm đều có cơ hội thoát khổ, hướng về cảnh giới an lành. Chính vì ý nghĩa nhân văn đó, tháng 7 Âm lịch còn được xem là mùa chay thanh tịnh, khuyến khích mọi người làm việc thiện và tích đức.

Nguồn gốc từ truyền thuyết Đại Hiếu Mục Kiền Liên

Ý nghĩa của ngày lễ Vu Lan xuất phát từ sự tích về Đại Đức Mục Kiền Liên – một trong hai đại đệ tử thần thông bậc nhất của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Với lòng đại hiếu, ông đã cứu mẹ mình thoát khỏi kiếp ngạ quỷ (quỷ đói).

Theo kinh Vu-Lan-Bồn, sau khi tu luyện thành công các phép thần thông, Đại Đức Mục Kiền Liên dùng mắt phép tìm kiếm mẹ mình là bà Thanh Đề đã qua đời. Thấy mẹ vì gieo nhiều ác nghiệp khi còn sống nên phải sinh vào cõi ngạ quỷ, chịu đựng cảnh đói khát hành hạ, ông đã xót xa mang cơm xuống cõi âm dâng mẹ. Tuy nhiên, do lòng tham và sự ích kỷ tích tụ từ trước, khi ăn, bà Thanh Đề đã lấy tay che bát cơm để tránh các cô hồn khác đến tranh giành. Vì lý do đó, hạt cơm vừa đưa lên miệng liền hóa thành lửa đỏ.

Bất lực, Mục Kiền Liên quay về xin Đức Phật chỉ cách cứu mẹ. Đức Phật dạy rằng: "Dù ông thần thông quảng đại đến đâu cũng không thể đơn độc cứu được mẹ. Chỉ có sức mạnh hợp lực của chư tăng khắp mười phương sau kỳ an cư lập hạ mới có thể giải thoát cho bà. Ngày Rằm tháng Bảy là thời điểm thích hợp để sắm sửa lễ vật, thành tâm cung thỉnh chư tăng."

Mục Kiền Liên làm theo lời Phật dạy và mẹ ông đã được giải thoát. Từ sự kiện này, Đức Phật dạy rằng chúng sinh muốn báo hiếu cha mẹ nhiều đời nhiều kiếp cũng hãy thực hiện theo Vu-Lan-Bồn Pháp. Ngày lễ Vu Lan báo hiếu chính thức ra đời từ đó.

Nghi lễ và phong tục truyền thống trong văn hóa Việt Nam

Trong tâm thức người Việt, Rằm tháng Bảy là dịp kết hợp hài hòa giữa đạo hiếu Phật giáo và tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên. Việc cúng lễ có thể thực hiện tại gia hoặc tại chùa, thường tiến hành vào ban ngày.

Vào ngày này, các gia đình Việt Nam thường chuẩn bị hai mâm cúng độc lập:

1. Mâm cúng Gia tiên: Đặt tại bàn thờ tổ tiên để thể hiện lòng tri ân, hiếu thảo của con cháu đối với các thế hệ đi trước. Lễ vật bao gồm hương hoa, mâm cơm cúng và vàng mã truyền thống.
2. Mâm cúng Chúng sinh (Cúng cô hồn / Thí thực): Đặt ở sân trước nhà hoặc vỉa hè để bố thí cho các ma đói, vong linh lang thang.
3. Lễ vật cúng chúng sinh bao gồm: Quần áo giấy nhiều màu sắc, bỏng ngô, chè lam, kẹo vừng, kẹo dồi, bánh quế, ngô/khoai luộc, cháo hoa, tiền âm phủ, cốc nước/rượu, và một cốc gạo trộn muối (sau khi cúng xong sẽ rắc ra bốn phương tám hướng).

Nghi thức "Bông hồng cài áo" và các nét văn hóa đặc trưng

Tại các chùa và hội đoàn, nghi thức "Bông hồng cài áo" là một nét đẹp tâm linh sâu sắc. Những ai còn mẹ sẽ được cài lên ngực bông hoa hồng đỏ; ai mất mẹ sẽ cài bông hồng trắng. Nghi thức này do Thiền sư Thích Nhất Hạnh khởi xướng qua tác phẩm cùng tên viết năm 1962, nhằm nhắc nhở mỗi người về tình mẫu tử thiêng liêng.

Bên cạnh đó, dân gian cũng truyền tụng một số quan niệm kiêng kỵ trong "tháng cô hồn" như: hạn chế đi chơi đêm, không nhổ lông chân, không phơi quần áo đêm, tránh bơi lội ở nơi vắng vẻ, hay cân nhắc trước khi khai trương, xây nhà, cưới hỏi...

Lễ Vu Lan và ngày Xá tội vong nhân không chỉ là nét đẹp tâm linh truyền thống, mà còn là lời nhắc nhở nhẹ nhàng về tình nhân ái, lòng hiếu thảo và sự hòa hợp giữa con người với cội nguồn.

Kính chúc bạn và gia đình một mùa Vu Lan an lành, trọn vẹn hiếu hạnh và bình an!

Hà Nội, ngày 15/8/2026

Người sưu tầm và viết bài

Ts. Nguyễn Văn Kiệm – Chủ tịch HĐHNVN

Trích nguồn: HỌ NGUYỄN VIỆT NAM