Website họ Nguyễn Việt Nam - Nơi mọi người trong họ tộc sum vầy

NHỮNG TẤM GƯƠNG LIÊM CHÍNH CỦA CÁC VUA QUAN QUA CÁC THỜI ĐẠI Ở VIỆT NAM (Bài 1)

Ngày đăng: 12/07/2026
Tóm tắt:

NHỮNG TẤM GƯƠNG LIÊM CHÍNH CỦA CÁC VUA QUAN QUA CÁC THỜI ĐẠI Ở VIỆT NAM (Bài 1)

Nội dung:

Bài một

1. SÁNG NGỜI ĐẠO ĐỨC VỊ QUỐC VONG THÂN THỜI NHÀ ĐINH - TIỀN LÊ

Thế kỷ X là một trong những giai đoạn bản lề và oanh liệt nhất của lịch sử Việt Nam. Sau hơn một thiên niên kỷ Bắc thuộc, hai triều đại nhà Đinh (968–980) và Tiền Lê (980–1009) đã đặt những viên gạch vững chắc đầu tiên cho nền độc lập dân tộc, xây dựng quốc gia thống nhất, tập quyền. Trong bối cảnh thù trong giặc ngoài đầy biến động ấy, vận mệnh bờ cõi luôn đặt lên hàng đầu. Chính điều này đã tôi luyện nên những bậc trung thần, nghĩa sĩ mang tấm lòng liêm chính, chí công vô tư, sẵn sàng gạt bỏ tư lợi, thậm chí là quyền lợi dòng tộc để phụng sự cho đại cuộc của giang sơn.

1.1. Thái hậu Dương Vân Nga – Sự liêm chính trong lựa chọn vì đại cục dân tộc

Nói đến sự liêm chính và vô tư trong chính trị thời bấy giờ, không thể không nhắc đến một quyết định lịch sử thay đổi số phận cả dân tộc của Thái hậu Dương Vân Nga.

Năm 979, Vua Đinh Tiên Hoàng và Nam Việt Vương Đinh Liễn bị ám hại, triều đình tôn Vua em Đinh Toàn mới 6 tuổi lên ngôi. Nhân cơ hội triều đình nhà Đinh bộc lộ khoảng trống quyền lực, nhà Tống ở phương Bắc lăm le phát binh xâm lược, trong nước thì một số đại thần nổi loạn. Trước vận mệnh ngàn cân treo sợi tóc của đất nước, Thái hậu Dương Vân Nga đã vượt lên trên tư tưởng ích kỷ "cha truyền con nối" thông thường của một bà mẹ dòng tộc vương quyền.

Bà nhận thức rõ đứa con thơ không thể gánh vác việc quân cơ, việc giữ gìn bờ cõi lúc này cần một người thủ lĩnh quân sự tối cao có đủ uy vọng và tài lược. Vì vậy, bà đã đồng thuận cùng triều thần, chủ động khoác chiếc áo long bào lên vai Thập đạo tướng quân Lê Hoàn. Quyết định đặt lợi ích tối cao của quốc gia lên trên ngai vàng của dòng họ Đinh chính là biểu hiện cao đẹp nhất của tinh thần vị quốc vong thân, một sự liêm chính tuyệt đối trước lịch sử.

1. 2. Tướng quân Phạm Cự Lượng – Biểu tượng chí công vô tư, ngay thẳng nơi nghị trường

Trong sự kiện chuyển giao quyền lực lịch sử ấy, Đại tướng quân Phạm Cự Lượng chính là người đã dũng cảm nói lên tiếng nói của sự thật và lẽ phải.

Khi quân Tổng áp sát biên giới, Lê Hoàn chuẩn bị ra quân chuẩn úy thì Phạm Cự Lượng cùng các tướng sĩ đã can đảm bước vào nơi triều đình nghị sự, bất chấp các luật lệ khắt khe. Ông thẳng thắn bày tỏ trước Thái hậu và trăm quan:

"Thưởng người có công, giết người không tuân lệnh là phép báu để hành quân. Nay chúa thượng còn trẻ thơ, chúng ta dẫu hết sức liều chết để chống quân giặc nước ngoài, thì ai biết cho? Chi bằng trước hết hãy tôn Thập đạo tướng quân làm Thiên tử, sau đó sẽ ra quân thì hơn."

Lời nói của Phạm Cự Lượng phản ánh tư duy vô cùng thực tế, ngay thẳng và không mưu cầu tư lợi cá nhân. Ông không xu nịnh phe phái, không sợ mang tiếng "bất trung" với ấu chúa, mà chỉ nhìn thẳng vào sự thật: quân đội cần một minh chủ thực sự để có sinh lực chiến đấu. Sự cương trực và cái nhìn thấu suốt đại cục của Phạm Cự Lượng đã tập hợp được lòng dân, tạo nên khối đại đoàn kết giúp nhà Tiền Lê phá Tống, bình Chiêm oanh liệt sau đó.

1. 3. Tinh thần nghiêm minh, trọng dụng hiền tài của Minh quân Lê Đại Hành

Bản thân Vua Lê Đại Hành (Lê Hoàn) sau khi lên ngôi cũng thể hiện tinh thần liêm chính của một bậc quân chủ coi trọng thực tài và phép nước.

Dù bước lên đỉnh cao quyền lực bằng binh quyền, nhưng trong suốt những năm tháng trị vì, ông luôn thể hiện sự liêm chính trong việc cai trị. Lê Đại Hành đặt ra luật pháp nghiêm minh, đích thân chăm lo việc đồng áng (bằng tục cày ruộng Tịch điền) để gần gũi với nhân dân chứ không sa vào lối sống hưởng lạc, xa hoa của một hoàng đế quyền biến.

Đặc biệt, ông rất trọng dụng các thiền sư có đức, có tài như Thiền sư Pháp Thuận, Thiền sư Khuông Việt để tham chính, lo việc ngoại giao và giáo hóa muôn dân. Sự tôn trọng những bậc tu hành liêm khiết, không màng danh lợi này phản ánh tư tưởng trị nước lấy đức và tài làm trọng của triều đình Tiền Lê.

Lời kết

Những tấm gương như Thái hậu Dương Vân Nga hay Tướng quân Phạm Cự Lượng cách đây hơn mười thế kỷ đã để lại bài học sâu sắc về chữ Liêm và chữ Chính. Liêm chính ở đây không chỉ dừng lại ở việc không tham lam tiền tài, của cải, mà cao hơn cả là sự liêm chính trong tư tưởng: biết buông bỏ tư lợi cá nhân, biết vượt qua lòng kiêu hãnh của dòng tộc để lựa chọn điều tốt nhất cho vận mệnh của nhân dân và đất nước. Tinh thần ấy vẫn vẹn nguyên giá trị, là tấm gương soi chiếu cho hậu thế trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.

Hà Nội, ngày 12/7/2026

Người sưu tầm

Ts. Nguyễn văn Kiệm – Chủ tịch HĐHNVN

Trích nguồn: HỌ NGUYỄN VIỆT NAM